Hiểu Về Tinh Dầu

Tiền nào tinh dầu nấy


Mỗi lần nhắc tới tinh dầu, không ít bạn đã ngạc nhiên hỏi rằng tại sao giá cả lạ với khác nhau quá. Có những loại tưởng là rẻ mà lại đắt, Việt Nam trồng được đầy rẫy mà đắt, trong khi một số loại phải nhập hay loại nghe là lạ hiêm hiếm thì rẻ hơn.

Đó là vì chiết tinh dầu thực chất luôn là việc rất phức tạp, mỗi nguyên liệu của thiên nhiên cũng khác nhau nữa, không cái nào hoàn toàn giống cái nào.

Dễ trồng và dồi dào

Các loại tinh dầu có giá mềm nhất nằm trong nhóm của các loại nguyên liệu vừa dễ trồng vừa dồi dào tinh dầu.

Điển hình có tinh dầu cam, chanh,quýt cũng như hầu hết các giống cây nằm trong chi cam chanh (citrus). Tinh dầu của chi này có rất nhiều trong vỏ và lá, tinh dầu vỏ thì ép là ra nên rất dễ chiết xuất. Vỏ cam chanh quýt cũng thuộc dạng “phụ phẩm”. Tuy vỏ dùng nấu ăn với làm mứt được nhưng nhu cầu cho mấy món này khá thấp, thành thử vỏ thừa thu mua lại (từ các nhà máy chế biến nước ép, xí nghiệp sản xuất bánh kẹo, thức ăn...) để làm tinh dầu vốn đã rẻ sẵn.

Ngoài ra các nguyên liệu dễ trồng ở khắp nơi, không tốn công chăm, bản thân chúng cũng dồi dào tinh dầu thì giá cũng mềm. Phổ biến nhất của dòng này là các tinh dầu sả, bạc hà, hương nhu, khuynh diệp... Chúng vừa mọc tưng bừng vừa lớn nhanh, và hầu như có thể dùng nguyên lá hoặc nguyên cây để chiết lấy tinh dầu.



Hơi làm khó nhau tí

Những loại không hẳn đắt nhưng cao hơn so với bình thường là loại dùng nguyên liệu hơi đỏng đảnh một chút. Ví dụ phong lữ, oải hương tuy có khá nhiều tinh dầu trong hoa, lá, lẫn thân nhưng các bạn ấy lại hơi khó trồng. Chúng cần điều kiện khí hậu thời tiết phù hợp, đất thoát nước tốt, và trường hợp của oải hương còn phải theo mùa theo màng nên tinh dầu chiết từ các cây này luôn làm xót ví chút đỉnh.

Mấy bạn khác như gừng hay hoa cam, ngọc lan Tây vàng... tuy không quá khó trồng nhưng bản thân cây với hoa lại ít tinh dầu hơn. Nếu thắc mắc vì sao gừng đắt hơn sả trong khi cả hai thuộc dạng chỉ cần chôn xuống đất là ra cây, thì một là do gừng lâu lớn hơn, hai là do cả trăm ký gừng đôi lúc chỉ chiết ra mấy chục ml tinh dầu còm cõi. Tuy nhiên gừng mát-xa giảm mệt và giúp chóng hết buồn nôn, cảm sốt rất tốt. Nếu bệnh mà pha trà gừng uống thì uống được mấy lát, trong khi vài giọt tinh dầu đã là mấy.... ký gừng.



Khi ít có nghĩa là nhiều

Các loại chúng ta tốn bộn tiền để mua thường đến từ những nguyên liệu có quá ít tinh dầu nên rất khó chiết. Nhóm này thường có hoa hồng, hoa lài, tiêu đen... với hồng và lài chỉ có tinh dầu ở hoa, không hề có ở thân hay lá, còn tiêu chỉ có tinh dầu ở hạt.

Bạn hồng trước giờ vốn có mác quý phái, Tây Tây, “ở bển” về và khó trồng nên nghe giá của bạn ấy xong tuy có người nhăn nhưng đa số vẫn hiểu.

Riêng lài với tiêu hay bị xem như “người nhà”. Châu Á trồng đầy ra, có gì hiếm đâu, sao tính tiền không hữu nghị chút nào. Mười bạn vào Farm Forest hỏi những tinh dầu này là chín bạn tròn mắt “không phục” mấy con số niêm yết. Vấn đề nằm ở chỗ tiêu cực ít tinh dầu, khi chiết sẽ hao nguyên liệu đến xoắn cả ruột. Còn lài giống hệt hồng, chỉ có tinh dầu ở hoa, hoa lài lại... bé tí. Mấy chục đến cả trăm ký bông lài để chiết ra mấy chục ml tinh dầu sẽ vô cùng tốn kém.

Ngay cả khi sân vườn có cây hồng cây lài rõ to, đa số muốn hưởng được hương của chúng là phải đến thật gần hoặc dí nguyên cái mũi vào bông để hít. Mùi hương này cũng chỉ có trên hoa và hoa tàn rồi là coi như đành đi hít cái khác. Nên cô đặc tinh chất này của bông, của tiêu lại để khi muốn cứ thoải mái nhỏ một giọt xông hay thoa lên người mát-xa thư giãn, trị bệnh (như tinh dầu tiêu giảm cảm sốt, giảm đau nhức và diệt khuẩn vô cùng hiệu quả) luôn là việc vô cùng tốn công lẫn tài nguyên.



Lúc nào bạn trúng số

Có những tinh dầu đắt đến chóng cả mặt, tới nỗi lắm người đùa rằng trúng số hẵng mua.

Các tinh dầu này khá phức tạp và cũng không hề ít loại, ví dụ tinh dầu tiêu linh mục (hay còn gọi là mọng trinh nữ) chuyên dùng để điều kinh, giảm đau bụng vào kỳ kinh, cũng như hỗ trợ phụ nữ hiếm muộn, giúp họ sớm có con. Tinh dầu này thường hiếm và đắt. Ngoài ra tinh dầu như nhũ hương thiêng – chuyên dùng để làm liền sẹo, dưỡng da, thiền tịnh – cũng rất đắt đỏ.

Do giá cao quá rất khó kinh doanh nên Farm Forest chỉ có ba loại trong dòng này: đàn hương Ấn và cúc Đức với cúc La Mã. Đàn hương Ấn chỉ có ở Ấn Độ, thuộc vào loại cây quý hiếm được chính phủ bảo vệ nghiêm ngặt, muốn chiết tinh dầu phải chờ cây đủ lớn trong vòng 60 hoặc 80 năm. Tinh dầu đàn hương linh thiêng từng là loại dùng cúng sư sãi trong chùa, hổ trợ thiền, giúp an thần, ngủ ngon.

Các loại cúc thì loại nào cũng đắt, vô cùng khó trồng và có rất ít tinh dầu để chiết. Tinh dầu cúc thực chất không hề chiết từ cúc như cúc Việt Nam. Cúc của chúng ta trong tiếng Anh là chrysanthemum, còn cúc phương Tây dùng chiết tinh dầu là các loại trong nhóm chamomile. Tiếng Việt dịch hết 2 tên chrysanthemum với chamomile thành cúc chứ thực ra chúng khác nhau dù cả hai có họ có hàng. Cúc chamomile trồng cực hơn nhiều (gần như không trồng được tại Việt Nam, nếu có thì chỉ trồng được vài cụm ở vùng có khí hậu mát lạnh, không đủ để chiết tinh dầu). Nhưng bù lại tinh dầu cúc thanh lọc máu, chống viêm, làm liền sẹo, giảm dị ứng, và giảm sốt cực tốt.



Vì chúng hữu dụng, dược tính lại cao nên Farm Forest luôn cố giữ ba loại tinh dầu này trong danh sách sản phẩm, dù chúng bán vô cùng chậm.