Hiểu Về Tinh Dầu

Cẩm nang dùng tinh dầu cho trẻ nhỏ - Bài một: Liều dùng và những điều cần lưu tâm

Tinh dầu tuy rất tốt nhưng không phải mọi trẻ em thuộc mọi lứa tuổi đều dùng được. Nếu thuốc trị dứt bệnh nhưng không phải bé nào bệnh cũng dùng thuốc và không phải thuốc nào cũng dùng được cho trẻ em, thì tinh dầu cũng thế. Tinh dầu luôn là thứ dùng trong các phương pháp trị liệu từ xưa đến nay, nghĩ theo cách nào đó tinh dầu cũng không khác “thuốc” mấy. Do đó, khi dùng tinh dầu cho trẻ nhỏ chúng ta cần cẩn trọng, hiểu về liều lượng và sử dụng đúng độ tuổi.

Những điều cần lưu ý

Trước khi bàn đến những yếu tố phức tạp như liều lượng và tuổi tác, người lớn nên lưu ý những điều cơ bản sau:

  • Không được uống: Trẻ em dưới 18 tuổi không được phép uống bất cứ loại tinh dầu nào. Người trưởng thành có thể pha 1 giọt tinh dầu (của vài loại tinh dầu nhất định) vào cốc nước hoặc vào trà để uống trị bệnh hoặc tăng cường hệ miễn dịch, nhưng trẻ em là tuyệt đối không nên.
  • Luôn pha loãng với dầu nền trước khi bôi lên cơ thể: Người trưởng thành có thể dùng trực tiếp tinh dầu nguyên chất, hoặc nói đúng hơn là da người lớn có thể chịu được một số loại tinh dầu nhất định trong các trường hợp nhất định (thường là để trị liệu) mà không cần pha. Tuy nhiên với trẻ nhỏ thì không bao giờ được dùng tinh dầu nguyên chất theo cách bôi trực tiếp lên cơ thể, phải luôn pha loãng tinh dầu với dầu nền rồi mới bôi cho trẻ nhỏ. Pha bao nhiêu và bôi ở đâu là an toàn sẽ tuỳ vào độ tuổi của bé.
  • Chỉ thoa lòng bàn chân: Đối với trẻ em dưới 6 tuổi, chỉ nên thoa tinh dầu pha loãng vào lòng bàn chân – nơi có đủ huyệt nhưng không quá nhạy cảm. Trẻ em trên 6 tuổi có thể thoa tinh dầu loãng lên lưng và trên 10 có thể thoa ngực tuỳ vào nhu cầu trị liệu. Nên chuẩn bị sẵn trước xà phòng và nước trước khi bôi tinh dầu cho bé, để nếu bé có dấu hiện dị ứng là phải rửa tinh dầu đi ngay.

Một số tinh dầu nhất định có thể dùng thoa lưng và ngực trẻ trên 2 tuổi nếu pha loãng chúng với dầu nền và sáp ong để thành dầu bôi dạng đặc. Nhưng đối với người không biết cách làm dầu bôi mà chỉ có thể dùng dầu nền pha tinh dầu, thoa lòng bàn chân cho trẻ dưới 6 vẫn là an toàn nhất.
Thoa tinh dầu vào lòng bàn chân rồi mát xa.

Thoa tinh dầu vào lòng bàn chân rồi mát xa.

  • Thử bằng tinh dầu đơn trước và cho tập làm quen mỗi lần một loại: Nên cho bé thử từng loại tinh dầu đơn trước, ví dụ pha loãng tinh dầu oải hương rồi bôi vào tay bố/mẹ, để gần mũi cho bé hít thử, sau đó nhỏ 1 giọt oải hương pha loãng vào gót chân của bé. Sau 30 phút, nếu thấy bé không phản ứng gì tiêu cực thì có nghĩa là cơ thể bé thích oải hương và không bị dị ứng. Chờ 1,2 ngày sau có thể thử lại như vậy với loại tinh dầu khác. Mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt nên từng bé sẽ có phản ứng khác nhau với từng loại tinh dầu, và dị ứng tuy rất hiếm nhưng xác suất vẫn có, chưa kể mỗi bé có thể dị ứng với mỗi loại khác nhau. Không nên dùng tinh dầu pha sẵn với đủ thứ loại trong cùng một chai khi chưa biết cơ thể bé có hợp với toàn bộ tinh dầu trong chai ấy không. Chỉ khi đã biết bé hợp với tinh dầu gì là chúng ta mới nên pha chung nhằm sử dụng cho bé.

Liều lượng:

Khi pha loãng tinh dầu với dầu nền, độ đậm đặc và tỷ lệ tinh dầu trong dầu nền sẽ tuỳ vào độ tuổi của trẻ. Lưu ý là đối với trẻ sinh non, phải cộng tháng bé thiếu vào mức tuổi trong hướng dẫn phía dưới (Ví dụ nếu hướng dẫn ghi trẻ 3 tháng có thể dùng tinh dầu hoa cúc, thì bé sinh nào sinh non 7 tháng chỉ nên dùng hoa cúc khi bé đủ 5 hoặc 6 tháng tuổi, chứ không được dùng vào 3 tháng tính từ ngày chào đời như trẻ không sinh non).

Đối với trẻ dưới 10 tuổi, tinh dầu chỉ nên sử dụng với mục đích an thần, giúp ngủ ngon, ngủ yên, giảm khó chịu và căng thẳng cho bé khi bé bệnh hoặc ngứa ngáy do mụn hay muỗi cắn. Tuy có tinh dầu để trị liệu (ví dụ tinh dầu chuyên giảm sốt, hỗ trợ tiêu hoá, giảm ho...), trẻ em dưới 6 tuổi hay phải dùng loại pha rất loãng nên vài tính năng như giảm sốt sẽ không phát huy 100% tác dụng mà chỉ là đỡ phần nào. Trẻ trên 6 hoặc trên 10 bắt đầu dùng được nhiều tinh dầu hơn thì tác dụng sẽ phát huy hơn.

  • Trẻ từ 3 đến 6 tháng: chỉ nên dùng 0.25% tinh dầu, tức pha 1 hoặc 2 giọt tinh dầu vào 30 ml dẩu nền.
  • Trẻ từ 7 tháng đến 2 tuổi: 0.25% hoặc 0.5% tinh dầu, 0.5% là khoảng 3 tới 5 giọt cho 30ml dầu nền.
  • Trẻ từ 2 đến 6 tuổi: 0.5% hoặc 1% tinh dầu, tức 4 hoặc 8 giọt/10 giọt cho 30ml dầu nền. Đối với những tinh dầu “hiền lành” (tức loại 3-6 tháng đã dùng được), có thể pha 20 giọt vào 30ml dầu nền nếu muốn dùng trị liệu cho bé trong thời gian ngắn, nhưng phải hết sức thận trọng.

Giai đoạn từ 3 tháng đến 6 tuổi vẫn là giai đoạn nên bôi tinh dầu vào chân.

  • Trẻ từ 6 tuổi đến 10 tuổi: dùng từ 1% đến 3% tinh dầu, với 3% là 30 giọt cho 30ml. Liều 3% chỉ nên dùng trị liệu bằng vài loại tinh dầu nhất định trong thời gian ngắn (như giảm sốt, tăng cường miễn dịch, trị khó tiêu) cho trẻ lớn cỡ 9 đến 10 tuổi.
  • Trẻ từ 10 đến 18 tuổi: dùng từ 3% đến 5%, dùng 5% nếu để trị liệu bằng tinh dầu phù hợp trong thời gian ngắn đối với các bé tuổi teen từ 15 đến 18, nhưng vẫn phải hết sức thận trọng khi pha quá 3%.
  • 18 tuổi trở lên: dùng tinh dầu như người trưởng thành. Thành phần này có thể dùng trực tiếp một số loại tinh dầu nguyên chất mà không cần pha nếu muốn trị liệu – tất nhiên cũng tuỳ vào độ nhạy cảm của da, đối với ai da quá nhạy thì vẫn nên pha ra. Tiêu chuẩn trị liệu cho người lớn là 10% đến 25% tuỳ theo mục đích chữa trị và tuỳ vào loại tinh dầu.

Về xông tinh dầu:

- Nếu nhà có bé dưới 6 tuổi, dùng đèn xông để tốt tinh dầu trong phòng là việc gần như chỉ để phục vụ bố mẹ chứ không có tác dụng gì cho trẻ, ngoại trừ chức năng lọc sạch không khí trong một khoảng thời gian nhất định. Tuy nhiên, một số tinh dầu dùng lọc không khí là tinh dầu mạnh, nên khi đốt cũng phải lưu ý độ tuổi, tuổi nào dùng được tinh dầu nào hãy đốt tinh dầu đó.
- Đối với trẻ dưới 6 tuổi, nên đốt tinh dầu có chức năng lọc sạch/diệt khuẩn không khí khi bé không ở trong phòng, đốt xong tắt nến hoặc rút điện ra, chờ từ 10 đến 15 phút hẵng bế hoặc dắt bé trở lại vào phòng.  
- Bé từ 6 đến 10 tuổi có thể ở luôn trong phòng khi đang đốt tinh dầu xông phòng, nhưng người lớn vẫn phải có mặt trong phòng cùng bé để xem phản ứng, để đề phòng điện hay lửa đèn cầy và vẫn phải dùng tinh dầu hợp với độ tuổi. 
- Bé từ 10 đến 18 tuổi có thể đốt tinh dầu phù hợp trong phòng hoặc nơi nào bé muốn, đặc biệt nếu bé thích tập thiền hay yoga, các loại tinh dầu giúp an thần, giảm stress, hoặc hỗ trợ hô hấp và lưu thông máu rất tốt để đốt xông khi bé tập.