Hiểu Về Tinh Dầu

Cẩm nang dùng tinh dầu cho trẻ nhỏ - Bài 2: Tuổi nào tinh dầu nấy

Không chỉ liều lượng, cách dùng hay bôi chỗ nào, pha ra sao; dùng tinh dầu cho trẻ em còn cần chú ý độ tuổi. Mỗi tinh dầu có cấu tạo thành phần khác nhau, một số thành phần có thể gây nguy hiểm nếu bé chưa đạt đủ tuổi và có cơ thể chưa phát triển đủ để tiếp nhận các thành phần này. Tất nhiên rủi ro là nhỏ, và đôi lúc các nghiên cứu cũng có hơi khác nhau về việc tuổi nào có thể dùng tinh dầu nào, nhưng chuẩn mực vẫn luôn có, còn rủi ro nhỏ mấy vẫn là rủi ro nên tốt nhất khi dùng tinh dầu cho trẻ em chúng ta phải lưu ý rằng tuổi nào dùng được tinh dầu gì thì chỉ nên dùng tinh dầu nấy. Trước khi dùng luôn nhớ phải thử trước để xem phản ứng của bé ra sao, vì độ tuổi nào cũng có thể dị ứng tinh dầu được (dù hiếm), nên không thể bỏ qua bước kiểm tra cho bất cứ ai dưới 18.

Farm Forest sẽ liệt kê những tinh dầu chúng tôi có và sắp xếp chúng theo độ tuổi. Đối với những tinh dầu không nằm trong danh sách sản phẩm của Farm Forest, các bạn có thể tự tham khảo từ những nguồn khác. Chúng tôi cũng chỉ liệt kê ra độ tuổi bôi tinh dầu, do ngoại trừ vài trường hợp đặc biệt, tinh dầu nào bôi được là tinh dầu đó có thể dùng đốt xông phòng; còn tinh dầu đốt được chưa chắc đã bôi lên người được.

Từ 3 tháng đến 6 tháng

Trẻ em trong độ tuổi này có thể dùng những tinh dầu sau (Lưu ý là hãy đọc lại bài 1 để hiểu rõ hơn về liều lượng, cách pha, chũng như cách bôi tinh dầu cho trẻ):

  • Oải hương Pháp
  • Hoa cúc Đức
  • Hoa cúc La Mã

Đây là 3 loại tinh dầu hiền nhất, có thể dùng cho trẻ em với liều lượng phù hợp. Cả 3 đều có tính năng xoa dịu, giúp ngủ ngon, giúp bé bớt quấy và khó chịu nên chúng thường có mặt trong các sản phẩm dành cho trẻ em của phương Tây (như kem thoa, sữa tắm, dầu bôi...). Trong số này, Oải hương Pháp (Hay còn gọi là True Lavender, hoặc Lavandula angustifolia), có tính năng an thần cao và giúp ngủ ngon nhất.

Hai loại cúc là cúc La Mã và cúc Đức đều có tính năng giảm sốt, với cúc Đức mang hoạt tính giảm sốt mạnh hơn (dù mùi của cúc Đức không dễ thương bằng, hơi “chướng” mũi với những ai không quen), còn cúc La Mã trị dị ứng phấn hoa, trị viêm sưng và mẫn cảm da tốt hơn cúc Đức. Dù vậy bé nào bị dị ứng với cỏ ragweed (rất hiếm gặp) thì không nên dùng cả hai loại cúc do chúng đều có họ hàng với loại cỏ này.
Tinh dầu cúc La Mã
Từ 6 tháng đến 1 tuổi hơn

Độ tuổi này, theo lý thuyết, thì ngoài những tinh dầu bé từng dùng hồi 3 tháng, bé 6 tháng trở lên có thể bổ sung thêm các loại sau:

  • Tuyết tùng
  • Trắc Bách Diệp
  • Hoa Cam
  • Đàn hương
  • Hoa hồng Otto
  • Hoa Lài
  • Hồng mộc
  • Húng quế
  • Phong lữ

Dù lý thuyết là vậy, nhưng về thực tế thì tinh dầu hiệu quả để dùng cho độ tuổi này chỉ có đàn hương và phần nào đó là húng quế và phong lữ. Đàn hương tuy đắt nhưng chỉ cần pha rất ít theo đúng liều lượng vào dầu nền là có thể giúp trẻ ngủ ngon và sâu. Bé nào hay bị bất an, khó ngủ do yếu bóng vía thì đàn hương là hiệu quả nhất, bởi hoạt tính trấn an tinh thần của đàn hương mạnh hơn oải hương và cúc.

Húng quế có khả năng giảm triệu chứng cảm lạnh và phong lữ có tính năng diệt khuẩn, tuy nhiên do bé 6 tháng/1 tuổi cần dùng liều thấp, pha rất loãng nên tinh dầu húng quế với phong lữ có thể sẽ không phát huy hết tác dụng, cùng lắm chỉ có thể kìm bớt một phần nhỏ của bệnh. Tương tự, các tinh dầu còn lại do phải pha loãng theo liều dùng của em bé nên chúng cũng không có tác dụng gì cả.

Tuyết tùng – một trong những tinh dầu hiền

Từ 2 tuổi đến 5 tuổi hơn

Độ tuổi này có thể bổ sung thêm:
 
  • Cam hương (không dùng vào ban ngày khi bé phải tiếp xúc với ánh nắng mặt trời)
  • Vỏ chanh vàng (không dùng vào ban ngày khi bé phải tiếp xúc với ánh nắng mặt trời)
  • Vỏ cam (không dùng vào ban ngày khi bé phải tiếp xúc với ánh nắng mặt trời)
  • Vỏ bưởi (không dùng vào ban ngày khi bé phải tiếp xúc với ánh nắng mặt trời)
  • Vỏ quýt (không dùng vào ban ngày khi bé phải tiếp xúc với ánh nắng mặt trời)
  • Chanh sần (không dùng vào ban ngày khi bé phải tiếp xúc với ánh nắng mặt trời)
  • Lá chanh ((không dùng vào ban ngày khi bé phải tiếp xúc với ánh nắng mặt trời)
  • Tràm trà (cho trẻ trên 3)
  • Thông
  • Tiêu đen (cho trẻ trên 3)
  • Sả chanh
  • Sả java
  • Màng Tang
  • Nhũ hương
  • Đỗ tùng
  • Gừng
  • Nghệ
  • Đơn sâm
  • Hoắc hương
  • Đinh hương (cho trẻ trên 3)
  • Ngọc lan Tây xanh và vàng (Không dùng cho bé có huyết áp thấp)

Các loại tinh dầu họ citrus như cam chanh quýt bưởi sẽ phản ứng với ánh sáng mặt trời, người lớn lẫn trẻ em đều không nên dùng bôi da vào lúc trời còn nắng, và các loại tinh dầu cam chanh này chỉ nên dùng xông phòng hoặc pha với nước rồi lau nhà để diệt khuẩn, đuổi côn trùng.

Một số tinh dầu như gừng, nghệ, tiêu, đơn sâm, đinh hương... có thể dùng trị liệu nhưng do liều dùng của trẻ ở độ tuổi này còn thấp nên tinh dầu cũng không thể phát huy 100% tác dụng.
 
Tinh dầu vỏ chanh và bưởi

Từ 6 tuổi đến 9 tuổi hơn

Trẻ em độ tuổi này có thể sử dụng thêm một số loại tinh dầu sau:
 
  • Bạc hà (Nên dùng khi 7-8 tuổi)
  • Đại hồi
  • Hương nhu
  • Nhục đậu khấu
  • Bạch đàn chanh

Do bạc hà có nhiều menthol, nó rất tốt để giảm sốt nóng, làm thông họng và thông mũi. Nhưng cũng vì nó nhiều menthol nên cần thật cẩn thận khi dùng cho trẻ em, phải bôi trước vào lòng bàn chân bé để thử phản ứng và khi pha cần pha đúng liều. Một số ý kiến cho rằng để bé lớn độ 7-8 tuổi hẵng dùng bạc hà.

Nhục đậu khấu, đại hồi, hương nhu cũng nên dùng hạn chế. Vài ý kiến cho rằng bạch đàn chanh có thể sử dụng cho trẻ 2 tuổi (pha dầu nền và thoa lên da sẽ phòng được muỗi cắn, đuổi muỗi hiệu quả), nhưng do bạch đàn chanh cùng họ với khuynh diệp nên an toàn nhất là để 6 tuổi hơn hẵng dùng.
 
Tinh dầu bạc hà – loại 7 tuổi hẵng nên dùng

Từ 10 tuổi tới 18 tuổi

Bé tuổi này có thể dùng thêm:
 
  • Khuynh diệp
  • Hương thảo (Rosemary)
  • Quế

Riêng về hoạt tính thì tinh dầu vỏ quế không gây hại cho trẻ em hơn 2 tuổi, tuy nhiên tinh dầu này rất nóng, dễ gây rát da thành thử chỉ nên bôi quế pha loãng cho trẻ trên 10. Có thể đốt quế xông phòng cho bé trên 2 nếu thích nhưng nếu bôi thì phải chờ bé lớn và da bé đủ phát triển để chịu được quế.

Hương thảo và khuynh diệp là hai tinh dầu đem đến nhiều tranh cãi, có nghiên cứu cho rằng trẻ em trên 7, thậm chí trên 5 tuổi, có thể dùng khuynh diệp và hương thảo theo liều thấp, tránh bôi lên vùng mặt là được. Tuy nhiên vài ý kiến bày tỏ sự lo ngại hợp chất 1,8 cineole trong 2 tinh dầu này. 1,8 cineole hiếm khi gây ra phản ứng tiêu cực và điều kiện để nó phát huy sự tiêu cực cũng rất hiếm, nhưng do nguy cơ vẫn có nên đa số khuyên rằng cứ chờ bé 10 tuổi hẵng dùng khuynh diệp với hương thảo là an toàn nhất. Khuynh diệp hỗ trợ hô hấp, giúp giảm ho, giảm cảm sốt, và diệt khuẩn tốt. Có thể bôi khuynh diệp hoặc nhỏ vào tô nước nóng rồi trùm khăn kín qua đầu để hít tinh dầu khuynh diệp bốc hơi lên, đây là cách xông mũi/họng hiệu quả.
 
Tinh dầu hương thảo – loại gia vị này 2,3 tuổi đã ăn được nhưng tinh dầu thì phải 10
Từ 18 tuổi trở lên

Tuổi này có thể dùng hết các loại tinh dầu như người lớn, và dùng được:
 
  • Lộc đề xanh

Lộc đề xanh có nhiều Methyl salicylate – một hợp chất giảm đau rất tốt, và thuốc giảm đau Aspirin nổi tiếng là hiệu nghiệm vì thuốc cũng có salicylate tổng hợp trong thành phần.

Tuy nhiên khi trẻ em dưới 18 tuổi tiếp xúc với salicylate, nó có thể khiến trẻ bị mắc hội chứng Reye, dù khả năng không cao nhưng hội chứng đủ nguy hiểm để các chuyên gia tinh dầu khuyên rằng trẻ dưới 18 không được đụng vào lộc đề xanh, trong bất kỳ mọi trường hợp. Người lớn khi đang hồi phục từ một bệnh virus cấp tính (như cúm hay thuỷ đậu), cũng phải tránh dùng lộc đề xanh và thuốc Aspirin do salicylate trong đấy có thể nối tiếp sinh ra chứng Reye.

Đối với người trưởng thành khoẻ mạnh, đặc biệt thanh niên ham chơi thể thao, lộc đề xanh giảm đau nhức cơ rất tốt. Cũng đáng mừng là những ai cần cầu cứu lộc đề xanh để giảm nhức mỏi thường nằm trong thành phần trên 18 tuổi.
 
Tinh dầu lộc đề xanh