Hiểu Về Tinh Dầu

Bật mí bí mật của Citrus

Trong giới tinh dầu, nhóm citrus là nhóm vừa dễ vừa khó hình dung. Tiếng Việt dịch citrus là “giống cam quýt”, nhưng thực ra dịch vậy cho dễ hiểu thôi, chứ citrus bao gồm tinh dầu chiết từ vỏ của tất cả các trái có họ nằm trong nhóm của cam quýt, bao gồm cả cam hương, bưởi, chanh sần, màng tang...
Để người Việt dễ hình dung hơn, Farm Forest xin giới thiệu chi tiết về tinh dầu của nhóm citrus này.

Cam, đứa con cưng dễ chịu

Đầu tiên, khi nhắc đến nhóm citrus là gần như ai cũng thích tinh dầu cam. Ép từ vỏ cam, tinh dầu này có mùi cam rất rõ nét và vô cùng dễ chịu. Với những bạn mới dùng thử tinh dầu, vỏ cam sẽ là một cô nàng đáng yêu, do nguyên liệu ra sao mùi tinh dầu sẽ... y thế, chẳng màu mè hoa lá hẹ để “giấu mình” nên việc chọn lựa mùi không gặp khó khăn gì.

Một số tinh dầu do dược tính cao và do nó là tinh chất của cây cối nhân lên 1000 lần thành thử mùi của nó sẽ hơi khác với nguyên liệu gốc, ví dụ hương thảo hít 1 cây thấy thơm, nhưng tinh dầu cô đọng của 1000 cây hương thảo thường sẽ nồng hơn nhiều.


Trong khi đó một trái cam sao, tinh dầu của 1000 trái cam cũng vậy nên nếu thử trực tiếp là nhiều bạn cũng khoái nó.

Cam thơm nhưng thơm nhẹ, dạng hương thơm tạo sảng khoái, gây mát mẻ, giá cả vừa túi nên mấy bạn mới tập dùng tinh dầu còn thích cam là vì lẽ đó. Đa số người mới thử tinh dầu chưa thể dùng nó để trị liệu cầu kỳ, mà chỉ muốn lấy đốt xông cho thơm phòng, thành thử đốt cam cho thơm sẽ vừa vặn hơn cả. Trong nhóm citrus, cam như đứa con dễ chịu nên được cưng nhất nhà.

Nàng lọ lem quýt

Cam và quýt cùng nằm trong nhóm citrus, nhưng tinh dầu quýt nồng hơn cam một chút.

Nếu cam tạo thơm, làm tinh thần sảng khoái, phấn chấn, thì quýt cũng vậy. Nhìn chung tinh dầu của nhóm citrus thường có cùng 1 tính năng. Nhưng do mùi đậm hơn nên quýt lấy khử mùi tốt hơn cam.

Nếu nói năng “tượng hình” một chút xíu, thì nhà nào thông thoáng, không có mùi, hoặc dễ chịu sẵn thì đốt tinh dầu cam là đủ để nhà cửa thơm tho. Nhưng nhà nào hơi bị ẩm, có mùi không hay, hoặc đang bị nhiễm mùi khó ở theo nghĩa ngắn hạn hoặc dài hạn thì khử mùi bằng quýt sẽ hiệu quả hơn cam.

Gọi là đậm hơn chứ quýt vẫn có hương thơm dễ chịu. Nếu ví tinh dầu như truyện cổ tích, cam là cô bé quàng khăn đỏ: trẻ trung, hơi tâm hơ tâm hất bay đi đâu mất tiêu nhưng đáng yêu dễ gần dễ hoà đồng (hoà đồng được với cả sói), tạo cho ta cảm giác thoải mái, giúp ta nô đùa hái hoa khi ở bất cứ đâu.



Quýt như nàng lọ lem, nồng nàn hơn và giúp nhà cửa thơm tho sạch sẽ hơn ngay cả khi chúng ta phải ở cạnh một “mẹ ghẻ mùi hôi” khiến không gian sinh hoạt bị bốc mùi khó chịu.

Quýt lưu mùi lâu hơn cam, nhưng cũng không quá lâu được do lọ lem tới tuổi là phải đi lấy hoàng tử, tuy nhiên nhà cửa thơm tho rồi là nàng mới đi.

Vỏ bưởi, bồng bềnh mái tóc Việt

Mặc dù nghe có vẻ hơi lạ, nhưng bưởi cũng nằm trong nhóm citrus cam chanh, vì bưởi có họ với 2 loại trái cây này.

Cũng ép lạnh từ vỏ, tinh dầu bưởi thơm, tạo cảm giác mát mẻ, và có hoạt tính kích thích khiến người hít mùi tinh dầu bưởi trở nên vui vẻ, sảng khoái, giảm stress... hệt như tinh dầu chanh cam.

Ngoài ra bưởi còn công dụng dưỡng tóc, cách dùng tinh dầu bưởi cho tóc dễ nhất là nhỏ nó vào dầu gội đầu – nên dùng dầu nấu từ bồ kết hoặc từ thảo mộc tự nhiên. Một chai dầu gội thảo mộc chỉ cần chục giọt tinh dầu bưởi là đủ, nên không hao tốn gì mấy.



Thị trường nói tóm gọn sẽ có khoảng 2 loại tinh dầu bưởi: loại dùng bưởi Việt Nam, và loại chiết từ bưởi phương Tây. Bưởi phương Tây nghe có vẻ sang hơn bưởi quê nhà nhưng phương Tây chủ yếu dùng bưởi lai, loại này đại trà, nhiều dồi dào, nhưng dược tính không bằng bưởi Việt.

Tinh dầu ép từ vỏ bưởi giống bản địa của con rồng cháu tiên lại tốt và hiệu quả hơn. Tất nhiên vẫn có những tinh dầu phải lấy từ quốc gia khác, nhưng riêng bưởi là xứ Việt mình hợp thổ nhưỡng nhất rồi.

Mặt chanh nó mịn hay sần


Những lúc giới thiệu tinh dầu của nhóm citrus, câu hỏi Farm Forest thường gặp nhất là: chanh khác gì chanh sần.

Chuyện này nếu nó khó hiểu, các bạn đừng trách Farm Forest mà hãy trách... tiếng Việt.

Tiếng Việt có mỗi chữ chanh để chỉ... nhiều loại chanh khác nhau. Chanh mà người Việt hay dùng nấu ăn thì người nước ngoài họ gọi là “lime”. Đây là loại chanh xanh vỏ mịn, vỏ có ít tinh dầu và tinh dầu chẳng có gì đặc sắc lắm lên giới tinh dầu thường không chuộng dùng nó để chiết xuất.

Ngược lại, phương Tây dùng chanh vàng, gọi là lemon. Chanh này to, vỏ dày có màu vàng, và mùi thơm dễ chịu hơn chứ không gắt như chanh xanh Việt Nam. Chanh vàng lemon vốn nhiều tinh dầu và tinh dầu có tính khử mùi, kháng khuẩn nên các nhà sản xuất luôn ưu ái nó. Dân Tây phương cũng rất mê tinh dầu chanh vàng vì hương thơm dễ chịu này, và đây chính là tinh dầu chanh của Farm Forest.



Còn tinh dầu chanh sần của Farm Forest lấy từ chanh xanh của Thái, gọi là kaffir lime. Chanh này có màu xanh nhưng vỏ sần sùi và dày, vỏ chứa nhiều tinh dầu tốt nên các nhà sản xuất cũng chuộng nó.






Vì thế để rõ ràng, Farm Forest xác nhận là tinh dầu chanh của chúng tôi chính là lemon còn chanh sần là kaffir lime.

Cam hương khác gì cam không hương

Nhắc đến citrus, các bạn tinh dầu phổ biến như cam, quýt, chanh... còn dễ hình dung, chứ nhắc đến cam hương là bắt đầu rối, nhiều người không hiểu nó có khác gì cam thường.

Căn bản lại vu cho tiếng Việt. Cam tiếng Anh gọi chung là orange, còn cam hương là bergamot. Nó thực ra cũng là một giống cam nhưng họ hơi xa so với cam thường, và bergamot... không ăn được nên dân Tây cũng chẳng gọi nó là orange mà gọi thẳng tên bergamot luôn. Nhìn bergamot cũng chả giống gì cam, mà giống chanh hơn, với múi xanh vừa chua lè vừa đắng.




Ơ, không ăn được thế trồng làm gì? Thì trồng vì... cái mùi. Cam hương chỉ trồng để chiết tinh dầu và làm thuốc, do cái sự thơm lẫn dược tính của nó đủ quyến rũ để người trồng không cần nghĩ đến việc ăn.



Các chuyên gia tinh dầu hay nói yêu rằng cam hương là tinh dầu “quý phái nhất” trong dòng citrus, nó đằm thắm và thoảng một chút hương hoa, nên về tính năng giảm stress, cam hương nhỉnh hơn hẳn các loại tinh dầu cam quýt thông thường.